REKLAMLARIN DENETİMİ

 
  
 
     Aldatıcı, dürüst olmayan reklamlara karşı oluşturulmuş denetim sistemleri vardır. Reklamların denetlenmesinde çeşitli sistemler ve ceza yöntemleri uygulanır. Reklam öz denetim sistemi reklamların Uluslararası Reklam Uygulama Esaslarına uygun olarak yapılmasını kontrol eder. Buna göre reklamlar doğru ve toplumsal sorumluluk bilinciyle yapılmalıdır. Reklamcılık ölçü ve standartları belirlemek ve bunların reklamcılar tarafından kabulü, kurallara uyulduğunu takip etme, kurallara aykırı iş yapanları cezalandırma, tüketicilerden veya rakip firmalardan gelen şikayetlerin değerlendirilmesi gibi yapılması gerekenler öz denetimdir.

 
    Türkiye’de reklam öz denetim işlevi Reklam Öz Denetim Kurulu tarafından yürütülür. Reklam verenler Derneği ve Reklamcılar Derneği tarafından oluşturulan Reklam Özdenetim Kurulu 1994 yılından beri dürüst olmayan reklamları denetlemektedir. Reklam Özdenetim Kurulu Uluslar arası Reklam Uygulama Esaslarını temel olarak alırlar ve denetlemelerini buna göre yaparlar. Reklam uygulama esaslarına aykırı olan reklamların Reklam Özdenetim Kurulu tarafından reklam vereninden yayınlanmaması istenir. Ya da reklamın düzeltilerek yayına sokulması istenir. Reklam Özdenetim Kurulu’nun işlevi reklam verenleri ve medyayı diğer reklam denetim kurumlarının yaptırımlarına karşı önceden uyarmaktır.

     Aldatıcı reklamlara ve reklam sektöründeki haksız rekabetle mücadelenin en temel yöntemlerinden olan özel hukuk davaları da reklam denetimi açısından önemlidir. Türk hukukunda haksız rekabete karşı TTK’un 56. Maddesi ve aldatıcı reklamlara karşı TTK’un 57. Maddesi ile mücadele edilmektedir. 58. Madde ile zarar gören tüketicilere veya mesleki kurumlara aldatıcı reklam yapanlara karşı dava açma hakkı tanınmaktadır. Dava yoluna gidilmesi genelde uzun zaman aldığı ve tarafları yorduğundan dava yoluna gidilmeden idari denetim kurumlarına gidilebilmektedir. Reklam denetleme görevini idari denetim kurumları da takip eder. Türkiye’de idari denetim işlevini gerçekleştiren Reklam Kurulu ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’dur. Bu kurumlar reklamda uyulması gereken kuralları belirler ve uyulup uyulmadığını da takip eder. Reklam Kurulu bir reklamın kanuna ya da belirlenmiş olan kurallara uymadığına karar verirse bağlı olduğu Sanayi ve Ticaret Bakanlığa haber bildirir. Bakanlık reklamla ilgili olarak para cezası verebilir. Reklamın durdurulmasına karar verebilir ya da reklamın düzeltilmesine karar verebilir. Aldatıcı reklamların denetiminde cezai tatbikat ender uygulanan denetim yöntemlerindendir. Türk Ticaret Kanununa göre aldatıcı reklamlara çok ciddi bir durum söz konusu olmadıkça ceza verilmemektedir.

        Türkiye reklamcılığın hızla geliştiği bir ülke olarak reklamcılık kurallarının sıkı sıkıya uygulandığı bir ülke değildir. Reklamcılığı dürüst ve olması gerektiği gibi yapmak gerekir. Bunu sağlayan denetim sistemleri kurulmuştur. Denetim sistemleri reklamları denetler ve toplum kültürel ve sosyal yapısına zarar vermeyen, kötü etkilemeyen reklamlar yapılmasını sağlar.